Często w ogłoszeniach o pracę na stanowisko analityka pojawia się wymaganie „analitycznego myślenia” czy „analitycznych zdolności”. Dla formalności deklarujesz, że takim się odznaczasz? Ale co to tak właściwie znaczy? Masz to? W jakim stopniu? A może przed przeczytaniem, spróbujesz odpowiedzieć w komentarzu? 😉
Analityczne myślenie nie jest jakimś enigmatycznym określeniem, ale zestawem konkretnych umiejętności, których istnienie można stwierdzić. W BABOK Analityczne myślenie i rozwiązywanie problemów jest jedną z kompetencji leżących u podstaw pracy analityka biznesowego. Składają się na nią:
- Kreatywne myślenie,
- Podejmowanie decyzji,
- Uczenie się,
- Rozwiązywanie problemów,
- Myślenie systemowe.
Było jedno hasło, teraz jest 5. Może będzie łatwiej, kiedy każde z nich przybliżmy dokładniej?
Kreatywne myślenie
Zaznacz sobie plusa, jeśli łatwo wpadasz na dobre pomysły, znajdujesz rozwiązania problemów i potrafisz dostrzec rozwiązania alternatywne. Udziałowcy w Twoich projektach akceptują nowe podejścia rekomendowane przez Ciebie.
Po czym poznać [1]?
- Tworzysz i produktywnie rozważasz nowe pomysły.
- Wykorzystanie Twoich pomysłów rozwiązuje problem.
- Udziałowcy akceptują podsunięte przez Ciebie nowej podejścia.
Podejmowanie decyzji
Czy mając do podjęcia decyzję zastanawiasz się, jakie czynniki są istotne? Czy określasz kryteria decyzji („to będzie korzystne, jeśli będę miał 5 dni, koszt wyniesie nie więcej niż 1000 zł lub jeśli uda się przełożyć spotkanie z prezesem”)? Jeśli podejmowanie decyzji nie sprawia Ci wielkich trudności i potrafisz nawet pomagać innym podczas tego zadania (zwracasz uwagę na najważniejsze kwestie, ważysz argumenty, zadajesz pomocnicze pytania), postaw sobie plusa.
Po czym poznać [1]?
- Ludzie, z którymi dyskutujesz, mają pewność, że decyzja jest słuszna.
- Jeśli coś zmienia Twoją decyzję, to nowe fakty, które się pojawiły i nie były wcześniej przeoczone.
- Twoje decyzje pomagają w rozwiązaniu problemu.
- Efektywnie oceniasz wpływ niepewności i nowych informacji na decyzję.
Uczenie się
Czujesz, że łatwo przyswajasz nowe zagadnienia? Potrafisz je zastosować i wykorzystać w praktyce? Zanotuj na swoim koncie plusa.
Po czym poznać [1]?
- Udziałowcy potwierdzają, że Twoje modele analityczne efektywnie i kompletnie opisują dziedzinę.
- Identyfikujesz powiązane kwestie i problemy z różnych obszarów dziedziny.
- Szybko przyswajasz nowe informacje z nowej dziedziny.
Rozwiązywanie problemów
Czy pojawiające się problemy potrafisz efektywnie i skutecznie rozwiązać? Potrafisz skupić się tych najbardziej istotnych, które mają największe implikacje? Plusik.
Po czym poznać [1]?
- Udziałowcy są przekonani, że wybrane rozwiązanie jest właściwe.
- Wybrane rozwiązanie spełnia cele i rozwiązuje problemy.
- Wybrane rozwiązanie nie opiera się na niepotwierdzonych założeniach, polityce organizacji, ani żadnych przesłankach powodujących dokonanie nieoptymalnego wyboru.
Myślenie systemowe
Brzmi nie mniej zagadkowo niż myślenie analityczne. Chodzi tu o zrozumienie działania części składowych i ich wpływu na całość (np. wpływ ludzi, procesów, technologii na całą organizację). Notujesz plusa?
Po czym poznać [1]?
- Zrozumienie jak system reaguje na zewnętrzne naciski i zmiany.
- Rozpoznanie sposobów na wzmacnianie i wygaszanie sprzężenia zwrotnego (mechanizmu powodującego wpływ efektów działania np. organizacji na działanie tej organizacji).
AI a analityczne myślenie – czy jedno zastąpi drugie?
Sztuczna inteligencja potrafi dziś naprawdę dużo. Podrzuci analizę, porówna opcje, wypunktuje ryzyka, a czasem nawet zaproponuje rozwiązanie szybciej, niż zdążysz zrobić kawę. Ale AI nie zastępuje analitycznego myślenia.
Bo żeby dobrze skorzystać z AI, trzeba:
- umieć zadać sensowne pytanie,
- ocenić, czy odpowiedź ma sens w danym kontekście,
- zauważyć braki, uproszczenia i błędne założenia,
- zdecydować, co z tą odpowiedzią dalej robimy.
AI nie rozumie organizacyjnej polityki, napięć między zespołami, ukrytych celów interesariuszy ani tego, że „tego rozwiązania i tak nikt nie wdroży”. To nadal jest rola człowieka.
Analityczne myślenie przesuwa się z poziomu „liczę i analizuję” na poziom „interpretuję, łączę kropki i podejmuję decyzje”. AI może być świetnym wsparciem, le bez analitycznego myślenia staje się tylko generatorem ładnie brzmiących odpowiedzi.
I paradoksalnie: im lepsze AI, tym bardziej potrzebne jest dobre myślenie analityczne. Bo ktoś musi wiedzieć, co z tym wszystkim zrobić.
Teraz będziesz już wiedział, czego od Ciebie oczekują. Może zagniesz samego pracodawcę, wymieniając na rozmowie swoje atuty? A jeśli czegoś jeszcze brakuje, nie przejmuj się – mamy Nowy Rok – najlepszy czas na rzucanie sobie wyzwań i celów w osobistym rozwoju.
Źródła:
- International Institute of Business Analyst IIBA, A Guide to the Business Analysis Body of Knowledge® (BABOK® Guide), Version 2.0, 2009.
FAQ: Analityczne myślenie – najczęstsze pytania
Co to jest analityczne myślenie?
Analityczne myślenie to zestaw umiejętności, które pozwalają rozumieć problemy, rozkładać je na części, wyciągać wnioski i podejmować sensowne decyzje. To nie „talent z natury”, tylko kompetencja, którą można rozwijać. Składają się na nią m.in. kreatywne myślenie, podejmowanie decyzji, uczenie się, rozwiązywanie problemów i myślenie systemowe.
Czy analityczne myślenie jest potrzebne tylko analitykom?
Nie. Analityczne myślenie przydaje się wszędzie tam, gdzie trzeba coś zrozumieć, usprawnić albo zdecydować w IT, biznesie, HR, marketingu, zarządzaniu, a nawet w życiu prywatnym. Analityk biznesowy używa go intensywnie, ale nie ma na nie monopolu.
Jak sprawdzić, czy mam analityczne myślenie?
Zadaj sobie kilka prostych pytań:
- Czy potrafię rozbić problem na mniejsze części?
- Czy podejmując decyzje, biorę pod uwagę kryteria i konsekwencje?
- Czy uczę się na błędach i nowych informacjach?
Jeśli często odpowiadasz „tak” (albo „uczę się tego”), jesteś na dobrej drodze.
Czy analitycznego myślenia można się nauczyć?
Tak. Analityczne myślenie to nie cecha wrodzona, tylko umiejętność rozwijana przez praktykę. Pomagają w tym realne problemy, praca na przykładach, refleksja po decyzjach i świadome ćwiczenie sposobu myślenia, nie tylko teoria.
Jak rozwijać analityczne myślenie w praktyce?
Najlepiej „w praniu”. Analizuj problemy, z którymi pracujesz na co dzień, zadawaj pytania „dlaczego?” i „co jeśli?”, testuj różne rozwiązania i wyciągaj wnioski. Dobrze działa też praca z innymi – dyskusje, burze mózgów i konfrontowanie perspektyw.
Czym różni się myślenie analityczne od logicznego?
Myślenie logiczne skupia się na poprawnym wnioskowaniu. Myślenie analityczne idzie krok dalej – obejmuje rozumienie kontekstu, zależności, niepewności i wpływu decyzji na całość systemu. Logika jest jego częścią, ale nie całością.
Czy kreatywność i analityczne myślenie się nie wykluczają?
Wręcz przeciwnie. Kreatywne myślenie jest jednym z elementów analitycznego myślenia. Chodzi o generowanie alternatyw, nieszablonowych rozwiązań i nowych perspektyw – a potem ich świadomą ocenę.
Dlaczego pracodawcy tak często wymagają analitycznego myślenia?
Bo osoby myślące analitycznie podejmują lepsze decyzje, szybciej uczą się nowych rzeczy i potrafią rozwiązywać problemy zamiast je zamiatać pod dywan. Dla organizacji to realna wartość, nie modne hasło z ogłoszenia.
Czy brak analitycznego myślenia przekreśla karierę w analizie?
Nie. To sygnał, nad czym warto popracować – nie wyrok. Większość osób rozwija analityczne myślenie dopiero w trakcie pracy, projektów i popełniania błędów. Serio. Wszyscy je popełniamy 🙂
15 komentarzy do “Analityczne myślenie – co to właściwie jest?”
Ciekawy wpis. Pozdrawiam!
Myślę, że warto by jeszcze dodać umiejętność wyciągania wniosków oraz przewidywania skutków na podstawie posiadanych danych i przeprowadzonych analiz.
Dziękuję za artykuł. Interesujący wpis i godny uwagi.
Pozdrawiam
Zgodnie z sugestią, przed przeczytaniem wpisu i krótko – analityczne myślenie, to nieodparta chęć poznania związków skutek-przyczyna i próby odwzorowania działania mechanizmów na podstawie poznanych związków przyczyna-skutek. Teraz zobaczę jak się to ma do wpisu 😉
Dzięki za tekst. Pozwolił mi uporządkować informacje. Plusiki wpadały jeden po drugim 🙂
Analityczne myślenie – to w mojej opinii technika poznawcza, polegająca na rozłożeniu złożonego problemu na mniejsze i zrozumieniu każdego z osobna, przed przystąpieniem do interpretacji całości.
Takie podejście nie tylko oferuje nam możliwość lepszego/dokładniejszego zrozumienia problemu. Minimalizuje również prawdopodobieństwo, że kierując się jedynie intuicją, wyciągniemy niewłaściwe wnioski, wynikające z interpretacji problemu na zbyt wysokim poziomie abstrakcji. No to czytamy…
Dla mnie myślenie analityczne, to przede wszystkim… myślenie w ogóle.
Większość ludzi przez większość czasu działa w oparciu o różne automatyzmy. Własne lub nabyte z otoczenia lub w toku edukacji, ale jednak automatyzmy. Widzę A, robię B. Słysze C, mówię D, itd.
Żebyśmy mieli jasność – nie ma w tym nic złego. Ba, niektórzy wręcz twierdzą, że dzięki temu nasze mózgi radzą sobie z ogarnianiem rzeczywistości bez eksplodowania. Ale od analityka oczekuje się więcej.
Myślenie analityczne to gdy z jednej strony zdajesz sobie sprawę z takich automatyzmów (znasz, rozumiesz i potrafisz zdefiniować), ale jednocześnie powstrzymujesz się przed ich natychmiastowym wykorzystaniem i zawsze zadasz pytania: po co? czy na pewno? czy można inaczej? itp.
Upraszczając można by uznać analityczne myślenie za umiejętności kwestionowania zastanego stanu rzeczy, ale to coś więcej. Bo nie tyle chodzi o samo kwestionowanie, co o drążenie do poznania prawdziwych przyczyn zjawisk będących przedmiotem analizy.
Jeśli tak masz to myślisz analitycznie. Jeśli uważasz, że to „czepianie się”, „filozofowanie” lub wręcz „starta czasu” – poszukaj innego ogłoszenia. 😉
Coś w tym jest 🙂 Zgadzam się, że trzeba kwestionować. Z czasem wchodzi w nawyk też takie podejście. A im więcej odkrywasz niezgodności w ciągu lat doświadczenia, tym bardziej jesteś przekonany, że trzeba uważać zanim coś przyjmiesz na wiarę.
Od 2-3 lat hobbystycznie zdobywam wiedzę, analizuję, wpadam na pomysły z branży OZE (głównie fotovoltaika). Czynniki które wpływają na opłacalność (od cen surowców po klimat w miejscu instalacji), plusy i minusy fotovoltaiki, jak minimalizowac minusy, co i kiedy zasilać fotovoltaika aby maksymalnie spożytkować.
Nie pracuje obecnie, odnoszę wrażenie że moje analizy są zbędne – część osób ma przekonanie że fotovoltaika (zawsze) się nie opłaca, druga część osób ma przekonanie że się opłaca i znaczna część montuje i używa mikro-instalacji w sposób nieefektywny.
Chyba ludzie wolą jedną czy przeciwną ideologię od analizy. Ot taki humor z życia wzięty.
Ludzie chcą podejmować decyzje niewielkim wysiłkiem. Liczenie jest męczące i wymaga wiedzy. Ale jeśli jako analityk wykonasz analizę i w łatwy sposób pokażesz ją inwestorom, tak, że mogą podjąć szybką decyzję, czy to jest szansa.
Ja mam teraz pytanie, jak udowodnić analityczne myślenie? Tzn. załóżmy, że chciałbym aplikować np. na stanowisko programisty, a w ofercie pracy jedno z wymagań to „analityczne myślenie”. W CV można to wpisać, jednak dla mnie taki zapis nie ma żadnej wartości. Założmy, że moje CV jest dość słabe, tzn. nie mam zbyt dużego doświadczenia, dlatego muszę jakoś przekonać pracodawcę, żeby mnie chociaż zaprosił na rozmowę.
Tak więc jak podeprzeć zapis „analityczne myślenie”? Co można robić, że to rozwijać? Myślałem, np. o szachach – granie online, udział w turniejach; ale dojście do jakiegoś sukcesu może być trudne. Macie jeszcze jakieś pomysły> Wiem, że artykuł stary, ale może ktoś się jeszcze wypowie
Zawsze możesz przywołać przykłady, np. projektów na studiach, w których musiałeś uwzględnić nie tylko potrzeby użytkownika względem systemu, ale również w przygotowanym rozwiązaniu uwzględniłeś zagrożenia płynące z zastosowanych technologii, zachowań odbiorców, przemyślałeś w aplikacji różnego rodzaju walidacje ograniczające pole do popełnienia błędu przez użytkownika końcowego. Analityczne myślenie to również pozostawienie obszaru do rozwoju Twojej aplikacji. Zawsze przy tworzonym rozwiązaniu pomyśl, jak można je jeszcze bardziej rozbudować w przyszłości, miej wobec niego jakiś alternatywny plan 🙂
Dziękuję, za poświęcenie czasu na napisanie tekstu, przydał się w pracy na zaliczenie na studia 🙂
Jest to ciekawy wasz program co człowiek nie wymyśli są potrzebne wyobraźnię fantazia matematyka fizyka Hemia by działać.
Świetna robota! Treść jest wnikliwa, dobrze zbadana i zorganizowana. Widać, że dobrze orientujesz się w temacie. Dziękuję za podzielenie się swoją wiedzą!